نوشته‌ها

فونت قدیمی کتاب درسی

دوستی دارم که دوستش دارم و برایم خیلی عزیز است. سالها کنار هم و همکار هم بوده‌ایم. چند ماه قبل تصویری از کتاب فارسی قدیم برایم فرستاد بود و گفت این فونت را می‌خواهم. من هم هر چه نگاهش کردم، دیدم به فونت نمی‌خورد؛ بهش گفتم که این فونت نیست در زمان چاپ آن کتابها هم تایپ و فونت به شکل امروزی وجود نداشته است. از من انکار و از وی اصرار که چرا فونت هست و قبلاً هم در مدرسه‌ داشته‌ایم و باهاش کار کرده‌ایم و حالا نیست شده است.
مدتی گشتم ولی چیزی عاید نگردید. یکی دو فونت شیک و مشابه پیشنهاد دادم که کار  به خرّمی برگزار گردد؛ قبول نکرد. بعد از گذشت این چند مدت؛ دو روز قبل باز توی تلگرام پیام داده بود که من این فونت را می‌خواهم. هر چه هم گفتم و به هم بافتم که چنین و چنان؛ مُصرتر شد. گفتم: خوب نشانی، اسمی،‌ عنوانی، چیزی…. تنها چیزی که برایم می‌گذاشت تصویری از کتاب  و نوشته‌ای بود: کریم کدو می‌کارد. و… که این را می‌خواهم. من هم دیشب چند ساعتی، غیرتی شدم و شگردهای جستجوگری خویش را به کار بستم.  و چون عنوانی نداشتم با هر عنوانی که سرچ می‌کردم به نتیجه نمی‌رسیدم: “فونت کتاب درسی قدیمی”، “فونت قدیمی کتاب ابتدایی”. فونت کتاب فارسی اول دبستان دهه‌ی شصت. فونت قدیمی تایپی. فونت ماشین تحریر مدرسه‌ای و… حالا هم فکر کنم شما با یکی از این عناوین جستجو، به اینجا رسیده‌اید. نگران نباشید بالاخره یافتمش. اگر عجله دارید دانلودش کنید؛ اگر هم نه، با خواندن ادامه‌ی متن، همراهمان باشید.

اینکه هر جستجویی می‌کردم یا به سایتهای تبلیغی برمی‌خوردم که چند صفحه از تصویر کتابهای قدیم دبستان را گذاشته بودند یا به سایت خودم یعنی تاریاد می‌رسیدم و به پست: فونت کتابهای درسی تاریاد. داشتم؛ مثل سایتهای تبلیغی از سایت خودم هم بدم می‌آمد. بعد هم کمی به فکر فرو رفتم اینکه چرا در این دنیای دیجیتال و آنلاین و آن همه محتوای تولیدی بایستی چنان باشد که سهمی ناچیز در تولید محتوا داشته باشیم به گونه‌ای که پست معرفی فونت کتابهای درسی تاریاد بعد از گذشت کمتر یک سال از انتشار، رتبه‌ی نخست و یا دوم و سوم فضای آنلاین برسد. می‌بینید چقدر فقر تولید محتوای خوب داریم. نمی‌گویم تولید محتوا؛ چون تا بخواهی محتوا هست ولی گشتن در میان یک کاهدان دنبال سوزن بدون اینکه نخی به آن آویزان باشد؛ واقعاً سخت است.

برگردیم سر ادامه‌ی ماجر؛ در انجمن گفتگوی یکی از سایتها خواندم اسم فونت قدیمی نصف است در جستجو به دنبال فونت نصف به این سایت رسیدم که فکر کنم کلکسیون خوبی از فونتها است ولی با چینشی بد.

البته برای من که عنوان را بلد نبودم؛ بدتر هم شد. ۱۷۲ صفحه سایت و هر صفحه فکر کنم ۱۰ عدد فونت را گذاشته بودند. از صفحه اول تا ۷ و ۸ رفتم چیزی نیافتم. گفتم از آخر شروع کنم؛ شاید زودتر برسم به جایی. از آخر شروع کردم به اول ۱۷۲- ۱۷۱ ۱۷۰ تا رسیدم به صفحه ۳۰  همین صفحه که تصویرش را گذاشتم. 

مجموعه فونت قدیمی

چون خیلی برای پیدا کردنش جان کندم؛ گفتم جلو چشمم باشد؛ تازه آنجا هم پیش نمایش فونت پیدا نبود مگر چند حرف: ا.س.ل که البته قبلش مجبور شدم چند نوع فونت دیگر را تست کنم. خودش بود؛ اسمش w_Kelas avalL  بود. خوشحال از این کشف. نوعی کشف به حساب  می‌آمد دیگر. با آن چند سطری تایپ کردم  و آن را برای دوستم فرستادم. باهاش که حرف زدم گفت: بله همین است دستت درد نکند. گفتم:  این فونت را برای چه می‌خواهی؟ گفت: برای نوشتن  و آموزش بچّه‌های کلاس اول. فونت خوبی است. خیال کردم به نوعی نوستالوژی دچار شده است. اینجا این اصطلاح را به معنای دوری از وطن کودکی و ایام طفولیت به کار می‌ برم. بر من ببخشایید اگر کاربردم خطاست. گفتم: خوب این همه فونت؟ گفت: اگر من مسؤل تألیف کتب درسی بودم دستور می‌دادم که کتاب اول ابتدایی را با این فونت بنویسند. چون هم از لحاظ خوانداری توسط بچّه‌ها مشکلی ندارد. هم ابتدای و انتهای حروف و  اتصالات و تعداد دندانه کاملاً معلوم و مشخص است و کودکان با آن راحت‌تر یاد می‌گیرند. راستش وقتی به پیشینه‌ی ۲۰ ساله‌ی تدریسش که غالباً هم اوّل ابتدایی بوده است؛ نگاه کردم؛ قبول کردم که پشت حرفش منطقی هست. حال هم که فکر می‌کنم و به مشکلات کودکان در خواندن و نوشتن و یادگیری الفبا می‌اندیشم؛ وی را مستحق‌تر از خویش می‌دانم که تا بر فونت کنونی و وضعیت موجود، مثل قبل دیگر اصرار نورزم.

موقعیت کنونی فونت کنونی فارسی و کتابهای ابتدایی و بخصوص اوّل ابتدایی از لحاظ زیبایی در موقعیت مناسبتر و جایگاه بهتری نسبت به گذشته قرار دارد و این چیزی نیست که  آن را نادیده بگیریم. اما فکر می‌کنم قابلیت خوانداری آن توسط کودکان در سطح مطلوبی قرار ندارد و پیچیدگی اتصالات و ترکیبات از اشکالات فونت کنونی است. چند سالی است با دانش ‌آموزان دارای اختلال یادگیری خاص در حوزه‌ی املا و خواندن روبرو هستم به خوبی بر این ایراد واقفم که کودکان از لحاظ درک اتصالات و تعداد دندانه‌ها دچار مشکل می‌شوند و این علت بر مشکلات خواندن آنها می‌افزاید. همچنین در املای کلماتی که دارای پیچیدگی در اتصالات حروف هستند؛ دارای مشکلات بیشتری هستند و فونت کنونی بر مشکلات یادگیری تاثیر گذار و می‌تواند از علل تشدید کننده‌ی آن باشد.
به هر حال امید که آنقدر رشد کنیم که لازم نباشد این‌قدر به عقب برگردیم.

آنچه گفته شد؛ نمونه‌ای تجربی و متکی بر تجارب فردی و به صورت موردی می‌باشد. و ادعای تعمیم آن را هم ندارم اما تامل بر آن را از اولویتهای کنونی ویرایش و اصلاح فونت کتابهای درسی ابتدایی می‌دانم. به امید آنکه آموزش و پرورش و شورای تدوین،تالیف و چاپ کتب درسی به فکر رفع نواقص و ارائه‌‌ی ورژنهای جدیدی از فونت کنونی باشند و نظر  و دیدگاه معلمان را هم در نظر داشته باشند که دارای مهمترین و مؤثرترین سهم در یادگیری کودکان و قویترین حس لامسه‌ی  آموزش پرورش هستند.تصویری از کتاب فارسی اول ابتدایی دهه شصتنمونه تایپ شده با فونت کلاس اول W_Kelas aval

خوب بعد از این روده‌درازی‌ها این هم فونت قدیمی کتاب فارسی اول ابتدایی دهه شصت:

 

 

نمونه سمت چپ با فونت معرفی شده تایپ شده است.

 

 

دانلود فونت کلاس اوّلفونت قدیمی تایپ کتاب فارسی اول ابتدایی دهه شصت و هفتاد

W_kelas aval

 

 

پی نوشت مربوط:
در پست فونت کتابهای درسی؛ فونت مشابه فعلی کتاب فارسی اول ابتدایی فونت تحریری را برای دانلود گذاشته‌ایم. به همراه مجموعه‌ای از فونتهای عالی. بعداً نگویید کلی مطلب خواندیم و چیزی دستگیرمان نشد.
پی نوشت کمی نامربوط:
حرفهای زیادی راجع به فونت کتابهای درسی می‌توان زد. فرصت کنم دوست دارم با تصویر و توضیح از اشکالات بصری و خوانداری و نوشتاری این فونتها بگویم و بنویسم.

 

دریافت فونت بی‌نقطه

 

فلش کارت کلمات فارسی اول دبستان

فلش کارت کلمات فارسی اول دبستان

قبلاً هم درباره‌ی فونت و قلم نوشتاری که کتاب درسی فارسی ابتدایی با آن نوشته شده است در فونت کتاب‌های درسی نوشتم. امروز هم چند نکته‌ای هست که دوست دارم به آن بپردازم و اگر هم بشود در آینده بیشتر بدان خواهم پرداخت.

در پست فونت کتابهای درسی اشاره کردم که مدتی پیگیر دست‌یابی به فونت کتاب‌های درسی بودم و بعد از ناامیدی از دست‌یابی به این فونت‌ها ناچار به استفاده از فونت‌های جایگزین از جمله فونت ام.جی.فراز که مشابه فونت تحریری کتاب درسی ابتدایی است شدم. (البته این فونت به فونت تحریری هم مشهور شده است.) بعد از گذشت مدتی دیگر حدسم بر این بود که آموزش و پرورش خود فونت‌ها را در اختیار ندارد. در واقع فونتی که طراحی شده در دست طراحان باقی مانده و در واقع فایل تایپ شده تحویل آموزش و پرورش گردیده است. و البته هنوز بر این حدس هستم به اضافه‌ی حدسی دیگر مبنی بر اینکه طراحی فونت شاید به گونه‌ای بوده است که در سیستم عامل‌ ویندوز به عنوان فونت قابلیت استفاده را نداشته باشد. و چند خورده حدس دیگر. ( و گرنه توجیهی ندارد آموزش و پرورش فونتی در اختیار داشته باشد و از انتشار آن خودداری کند.) به هر حال هر چه باشد؛ دیگر شور و شوق دست یابی به فونتهای کتابهای درسی خوابیده است و این فونت‌ها با آن همه حسن، با اشکالاتی که بر صورت ظاهری آن وارد است؛ نیازمند ویرایش و ارائه‌ی ورژن جدیدی است. امید که آموزش و پرورش به این امر مهم بپردازد.

خلاصه اینکه همان‌طور هم بیکار ننشستم و به دنبال راه چاره گشتم؛ یکی از راه‌چاره‌ها استفاده از pdf  کتابهای درسی بود که از آن می‌شد کپی گرفت و در محتواهای تولیدی جایگزین نمود. بعد به راهکاری بهتر یعنی استخراج کلمه‌های موجود در کتاب درسی دست یافتم.

حال در راستای اقدامات قبلی و جهت اینکه بتوان تمامی کلمه‌های موجود در کتاب فارسی اوّل ابتدایی را به صورت فلش کارت و دقیقاً با همان فونت کتاب درسی در اختیار داشت. تمامی کلمه‌های موجود در کتاب فارسی اوّل دبستان، به ترتیب آموزش و روند یادگیری دقیقاً با همان شیوه‌ی نگارش کتاب ( با قلم کتاب فارسی اوّل ابتدایی) به صورت مجموعه یادبرگ‌ اختصاصی فلش کارت کلمه‌های فارسی اوّل دبستان توسط تاریاد طراحی شده است و به زودی در بخش یادبرگ‌ها قرار می‌گیرد.

همچنین در راستای تولید محتوا با قلم کتابهای درسی، جدول نشانه‌ها یا همان جدول الفبای قدیم به صورت یک مجموعه کاربرگ جدول نشانه‌های فارسی/ الفبای فارسی در تاریاد منتشر گردیده است.

هدف اصلی این مجموعه فلش کارت و مجموعه‌های قبلی در اختیار قرار داشتن صورت واقعی نشانه‌ها و کلمه‌ها می‌باشد؛ که بی‌شک در آموزش، تعمیق و گسترش یادگیری کودکان مؤثر خواهد بود.

امیدواریم فلش‌کارت کلمه‌های کتاب فارسی بتواند؛ در یادگیری، بازشناسی و یادآوری نشانه‌ها و الفبای فارسی مؤثر باشد. بهره‌گیری از این کارت‌های کلمات در استفاده‌ی بهینه از زمان در کلاس‌های درس نیز مؤثر خواهد بود. همچنین با در اختیار داشتن چنین مجموعه‌ای به صورت چاپ شده در خارج از محیط آموزش رسمی، در خانه و مراکز یادگیری و…، با گسترش محیط یادگیری، فرصتی مناسب برای تکرار و تمرین فراهم خواهد شد.

 

 اگر دنبال فونت بی‌نقطه مشابه‌ فونت کتاب درسی می‌گردی؛ منتظرت نمی‌گذارم. دو فونت عالی که به آسانی می‌توانی هر متنی را بدون نقطه تایپ کنی.


دریافت فونت بی نقطه

پیش نوشت: ما معلمان و آموزگاران و به طور کلی آموزشکاران و حتی ناشران و تایپیست‌ها همواره علاقمند به استفاده و بهره‌گیری از فونت کتاب‌های درسی می‌باشیم. چیزی که از سه سال پیش هم مرا برای جستجوی فونت کتابهای درسی ترغیب کرد و هر چند نتوانستم فونت‌ها را بیابم اما اطلاعات خوبی راجع به فونت‌ها کسب کردم که دوست دارم آن را با مخاطبان همیشگی تاریاد به اشتراک بگذارم.

 

نخست اینکه فونت کتاب های درسی انحصاراً در اختیار آموزش و پرورش قرار دارد و تا لحظه‌ی نگارش این مقاله (شهریورماه ۱۳۹۴) آن را به صورت عمومی منتشر نساخته‌اند. و قطعاً  دلایلی برای این کار دارند  که البته خیلی دوست داشتم دلایل آنان را بشنوم  و ببینم آیا قانع کننده است یا خیر. امّا پیگیری بنده به صورت شفاهی و  مکتوب از دوسال قبل  ( گفتگوی تلفنی و ارسال نامه به سازمان برنامه ریزی و تالیف کتب درسی ) تا کنون بی نتیجه مانده است و  البته فکر نکنم دیگر جوابی بگیرم!

در آینده دلایل و مستندات خویش را تحت عنوان: “ درخواست انحلال انحصار قلم (فونت) کتابهای درسی” منتشر خواهم ساخت. در این مجال  با دادن اطلاعاتی در مورد فونت کتاب های درسی، عنوان و طراح فونت‌ها به معرفی فونت‌های جاگزین خواهم پرداخت. نزدیک ترین فونت مشابه  یا هم خانواده  با فونت  کتاب‌های درسی، معرفی خواهند شد.

درباره‌ی طراح: طراح فونت کتاب‌های درسی آقای کامران انصاری است. جالب است بدانید ایشان فارغ التحصیل رشته ی فیزیک از دانشگاه تهران هستند و  فونت کامران هم اولین فونت ایشان و در واقع دست خط ایشان است.

ایشان فونت کتاب های درسی را از روی دست خط  هادی حاج آقاجانی خوشنویس معاصر طراحی نموده‌اند. که کتابهای هنر و خوشنویسی مدارس هم از آثار اوست.

عنوان فونت به کار رفته در اول و دوم ابتدایی: فونت تحریری  و  فونت تحریری آموزان هم مخصوص پایه‌های سوم و چهارم و پنجم ابتدایی است.

حال با توجه به اینکه ما دوست داریم محتواهای مکتوب خویش در حوزه‌ی آموزش و ارزشیابی کودکان را با فونت های کتاب های درسی طراحی کنیم و از آن طرف هم فونت های مذکور را در اختیار نداریم. ناچاریم از فونت های مشابه استفاده نماییم. که البته نگران نباشید چون از این نظر خوش شانس هستیم و می‌شود گفت در واقع چیز زیادی را از دست نداده‌ایم. چون فونت ام .جی. فراز  Mj_faraz  فونتی است تقریباً مشابه فونت تحریری Tahriri ابتدایی.

مقایسه-فونت-ام-جی-فراز-و-تحریری

البته ما معلمان همچنان از آموزش و پرورش خواستاریم که نه تنها انحصار فونت ها را بشکند. بلکه تبلیغی هم داشته باشد تا کسانی که لازم است یا دوست دارند از این فونت ها بهره بگیرند و در واقع به گونه‌ای نباشد که دانش‌آموزان فقط در کتاب‌های درسی آن فونت ها را ببینند و در سایر رسانه‌های مکتوب نقش و اثری از آن نیابند.

و چنین نگرشی در آنان پدید بیاید که این نوع خط و دست نوشته اختصاصی کتابهای درسی است و فقط برای  کلاس و مدرسه کاربرد دارد.

حال با توجه به آنچه گذشت در شرایط کنونی: جهت تایپ متن و محتوای تحریری می‌توانیم از فونت  MJ_faraz به جای فونت Tahriri  استفاده نماییم.

هم چنین جهت تایپ عنوان و تیتر  (بدنه‌ی سؤالات و توضیحات کاربرگ ها) از فونت  IRKoodak  یا  B Koodak می‌توانیم بهره ببریم؛ که این فونت هم شبیه فونت عناوین و تیتر کتابهای درسی است.

همچنین با توجه به تجربه‌ی چندساله و تایپ محتواهای آموزشی بهره‌گیری از فونت های زیر هنگام طراحی  محتوای آموزشی و تایپ سؤالات و تهیه‌ی کاربرگ های آموزشی توصیه می‌گردد:

پس نوشت: فونتها  یک دوره ی تحول و تغییر را همواره پشت سر می‌گذارند. طرحان فونت همواره با اصلاح فونت ها ویرایش های جدیدی از قلم ها ارائه می‌دهند. ما هم بهتر است  حداقل در زمینه‌ی بهره‌گیری از فونتها از قافله عقب نمانیم. سری قدیمی فونت ها پیشوند B , 2  داشتند حال جدیدترین ورژن اصلاح شده‌ی فونت ها سری IR هستند: تحت عنوان: Standard IR Fonts هستند که ما در انتهای همین پست فونت های سری استاندارد آی. آر را جهت دانلود قرار داده‌ایم.

خوب است بدانیم  سری فونت Standard IR Fonts توسط دبیرخانه شورای عالی اطلاع رسانی حمایت و تولید شده است. همچنین این دبیرخانه حمایت و تولید یک سری محصولات و فونتهای دیگر را بر عهده گرفته و آن را منتشر ساخته است که جهت دیدن آنها به اینجا سر بزنید.

ـ حالا یک کوچولو هم آموزش نصب فونت:
اگر از ویندوز ۷ به بالا (۸ و ۱۰ ) استفاده میکنید کافی است که روی فونت و یا فونت ها کلیک راست کنید و روی گزینه install کلیک کنید به همین سادگی فونتها نصب می‌شوند. در ویندوزهای ماقبل هفت( Xp  ) فونتها را کپی نمایید و از طریق Control Panel آنها را در پوشه‌‌ی Fonts  جای‌گذاری (پست) نمایید.

ـ دانلود فونت مشابه کتاب های درسی:

دانلود فونت: MJ_faraz   مشابه فونت تحریری ابتدایی:

Mj_Faraz-fontMj_Faraz-font1

فونت تحریری ام جی فراز

 

 

دانلود فونت IR koodak  (جهت نوشتن عنوان و تیتر):

IR-koodak-font

فونت آی.آر کودک

 

 

 

سری فونت انتخاب سرآشپز جهت تایپ و انتشار محتوای آموزشی:

مجموعه-فونت-انتخاب-سرآشپز

دانلود بسته‌ی کامل و پکیج کامل فونت آی. آر. استاندارد فونت (Standard IR Fonts)

بسته‌ی کامل فونت سری ام. جی (MJ)

دو بسته‌ی فوق به صورت فشرده بارگزاری گردیده است. جهت استخراج فایل‌ها از برنامه‌های فشرده ساز نظیر Win Zip  و Win Rar   استفاده نمایید.

اگر شما هم تجربه یا راهکار دیگری از کاربرد فونت ها به ذهنتان می‌رسد آن را با مخاطبان تاریاد به اشتراک بگذارید.

امیدوارم حرفه‌ای تایپ کنید!

 

پی‌نوشت: در اینجا هم فونت تایپ کتاب قدیمی فارسی اول ابتدایی را برای دانلود گذاشته‌ایم؛‌ گفتم شاید دوست داشته باشید؛ آنرا هم داشته باشید.

پیشنهاد ویژه: اگر دنبال فونت بی‌نقطه مشابه‌ فونت کتاب درسی می‌گردی؛ منتظرت نمی‌گذارم. دو فونت عالی که به آسانی می‌توانی هر متنی را بدون نقطه تایپ کنی.


دریافت فونت بی نقطه