نوشته‌ها

حفظ کردن کلمه ها توسط کودکان اول ابتدایی

پیش نوشت۱: جرقه‌ی نوشتن این مطلب پرسشی بود از مادری که در گروه تلگرامی پیام داده بود:
سلام دوستان دخترم کلاس اول هست از کجا بفهمم که کلمات رو حفظ نمی‌کنه؟
من هم در جوابش چند مورد پیشنهادی نوشتم. حالا اینجا دوست داشتم کمی بیشتر یعنی دقیق‌تر و عمیق‌تر به موضوع حفظ کردن طوطی‌وار کلمه‌ها و عبارات توسط دانش‌آموزان اول ابتدایی بپردازم. و بیشتر در مورد تشخیص اینکه بفهمیم که کودک کلمه را حفظ کرده است یا نه حرف بزنیم. همچنین درمیانه‌ی بحث هم راهکارهای مناسب برای پیشگیری و رفع چنین مشکلی پیشنهاد خواهد شد.

پیش‌نوشت ۲: می‌توانستم همین حرفها را فقط در تلگرام بزنم. اما من به تلگرام ( هر چند کم و بیش در آن فعالم) باور چندانی ندارم. یعنی حداقل اینکه در شرایط کنونی محیط مطمئنی برای بایگانی مطالب نیست. و بازیابی و جستجوی یک مطلب در آن خیلی هزینه‌بردار خواهد بود. ( این هزینه غالباً شامل زمان می‌شود) به هر حال هنوز شبکه‌های اجتماعی و به‌ ویژه تلگرام برای من جزو مبهم‌ترین، مصادیق تکنولوژی هستند. آنقدر جلودار هستند که تو نمونه‌ی دیگری برای مقایسه و کشف عیوب و مزیتهایشان نداری. شاید بایستی منتظر بنشینیم و ببینیم چی می‌شود؟ هنوز هم در چنین مواردی هنوز هزینه‌کردن از عمر بهترین روش تشخیصی است.
پیش نوشت دورخیز برداشت. بهتر است برگردیم به بحث.

قبل از فهرست کردن راهکارها های پیشنهادی، یادآوری این نکته خوب است؛ آن هم اینکه این مشکل بیشتر هنگام خواندن و به اصطلاح بیان شفاهی و یا روانخوانی اتفاق می‌افتد. و کمتر در نوشتار با چنین موردی برمی‌خوریم.

 ۱۳ مورد برای اینکه بفهمیم کودکان اول ابتدایی کلمه‌ها را حفظ کرده‌اند یا نه؟

یک: دیدید فیلمهایی که هنگام رایت و کپی برداری برایشان مشکلی پیش آمده است و بین تصویر و صدای فیلم وقفه‌ای کوتاه بوجود آمده است و گاه بازیگر شلیک کرده است و طرف بر روی زمین می‌افتد بعد تازه صدای گلوله به گوش می‌رسد. بچّه‌هایی که متن را حفظ کرده‌اند نیز چنین هستند. البته با این تفاوت ظریف چون حفظ کرده‌اند صدایشان زودتر از تصویر سر می‌رسد و  انگشتشان و یا اگر بیشتر دقت کنی نگاهشان دیرتر از خواندن،‌ روی کلمه، عبارات و یا جمله‌ها می‌رسد یعنی کودک متن را خوانده است و بعد از چند ثانیه انگشتش به کلمه می‌رسد. این نشانه‌ی خوبی است یا بهتر است بگوییم بهترین نشانه است که بفهمیم کودک یاد نگرفته است بلکه آن را حفظ کرده است. برای رفع این مشکل می‌توانید از شاخصی (مداد،‌ کاغذ اشاره و …)‌ بهره ببرید یک مداد دستتان بگیرید و بگویید کمی آرام‌تر بخوان و دقّت کن، کلمه‌ای که مداد زیر آن قرار دارد؛ این کلمه را بخوان.

دو: یک تکه کاغذ یا مقوا مثل کارت ویزیت ببرید و روی قسمتی از متن را بپوشانید و حال آن را حرکت دهید  و روی کلمه‌ای که مشکوک هستید؛ حفظ کرده است را باز بگذارید و از کودک بخواهید کلمه را بخواند.

سه: به صورت راندومی و تصادفی کلمه‌ای را انتخاب و از کودک بخواهید آن کلمه را بخواند.

چهار: یک کارت مقوایی سوراخ‌دار تهیه کنید . یک کادر به اندازه‌ی یک کلمه  برش دهید سوراخ به طول یک کلمه باشد و کلمه را در وسط کادر قرار دهید و از کودکتان بخواهید آن را بخواند.

پنج: از کودک بخواهید کلمه‌هایی خارج از کتاب را برای شما بنویسد. مثلا حروف:  (س ‌ م ا ن  ی) را خوانده است و از کودک می‌خواهیم؛ با آنها کلمه بسازد: سامان. سیمان. نیما. سیما. مانی. انیس و…
اینها همه کلمه‌های خارج از کتاب هستند.

شش: هنگام املا یا نوشتن مشق از کودک بخواهید که هر حرف و نشانه‌ای را که می‌نویسد همزمان با نوشتن با صدای بلند آن را نیز بخواند. ( همزمانی صدا و تصویر)

هفت: کودک غالباً جمله‌ها و متون درسی را به همان روال ترتیبی که د رکتاب درسی دیده است؛ حفظ می‌کند. می‌توانید یک جمله را به صورت منقطع ( قطعه قطعه) بر روی کارتهایی بنویسید و جلو کودک بگذارید و با اشاره از کودک بخواهید کلمه‌ی مورد نظر را بخواند. (مثلاً‌ جمله‌ی: زنبور در کندو است بر روی  چهار کارت نوشته شود.)

هشت: کلمه‌ای که مشکوک هستید کودک آن را یاد نگرفته است و آن را از حفظی می‌خواند را به صورت صدا صدا و یا بخش بخش بنویسید و از او بخواهید که صداها را یکی یکی بخواند و بعد بخشها را بخواند و در نهایت کلمه را برایتان بخواند.

نه: کتابهای غیر درسی،‌ کتاب داستان ( کتابی دارای متون ساده، کم حجم با فونت نوشتاری درشت باشد.) در اختیار کودک بگذارید تا آن را بخواند. کتابهای ویژه‌‌ی اولی‌ها در بازار موجود است.

ده: متن کتاب درسی را خودتان تایپ کنید و یا با دست بنویسید و فعل یا یکی از کلمه‌‌ها را تغییر بدهید. ببینید کودک آن را صحیح می‌خواند یا همان اولِ جمله را که دید تا آخرش را حفظی می‌خواند.
مثلاً: فرزانه و فرشته آدم برفی درست کردند. فعل را تغییر دهید و بنویسید: فرزانه و فرشته آدم برفی درست می‌کنند.

یازده: هنگام خواندن متن توسط کودکان، در میانه‌ی خواندن، بگویید صبر کن تا خواندن را متوقف کند: برگرد و کلمه‌ی قبلی را بخوان. در این حالت کودک مجبور است برگردد و کلمه‌ی قبلی را بخواند.

دوازه: هنگام خواندن همیشه از کودک نخواهید که بیا این درس را از اول برای من بخوان. گاهاً خودتان مشخص کنید و بگویید از اینجا بخوان. از جمله‌ی دوم یا سوم بخوان.

سیزده: اگر متن را خیلی سریع می خواند به حساب خودمانی؛ مثل بلبل می خواند. اما هنگام نوشتن متن خیلی کند می‌نویسد یا اشتباهات املایی فراوانی دارد. می‌توان مشکوک شد که کلمه‌ها را یاد نگرفته است بلکه آنها را حفظ کرده است. می‌توانید تست کنید و از کودک بخواهید کلمه‌یا جمله ای را که خیلی سریع می‌خواند را برایتان بنویسد.

پس نوشت:
با کاربست این موارد و سایر موارد دیگر که به ذهنتان می رسد می‌توانید بفهمید که کودک کلمه‌ها را حفظ کرده است یا نه و از روشهای مورد اشاره بهره ببرید.
خوب است بدانیم چنین مشکلاتی در پایه‌ی اول ابتدایی و اوایل سال تحصیلی غالباً روی می‌دهد. اگر این روند تا پایان سال تحصیلی و یا دوم ابتدایی ادامه داشته باشد؛ می تواند نگران کننده باشد و در این صورت مجبور به مداخلات آموزشی و درمانی خاص خواهیم شد.
ـ شما چه موارد دیگری پیشنهاد می‌کنید؟ لطفاً زیر همین پست بنویسید تا آنها را به موارد فوق اضافه کنیم.

دقت کن و شکل ر اپیدا کن

دقّت و توجّه از اصلی‌ترین مهارتهایی هستند که لازم است کودکان در آنها به رشد لازم برسند و به همین خاطر لازم است؛ آموزشکاران و پدران و مادران در این زمینه به محتوای مناسب دسترسی داشته باشند.

یکی از تعاریف توجه به معنای متمرکز کردن حواس برای فهم مطالب یا موضوع یادگیری است. در واقع داشتن توجّه و دقّت از مهمترین پیش‌نیازهای اساسی یادگیری کودکان در مدرسه هستند. کودکی که نتواند توجّه کند در واقع نمی‌تواند هم یاد بگیرد و این از جمله مشکلاتی است که دامنگیر کودکان و معلمان و خانواده‌ی این گونه کودکان می‌شود.

از جمله محتواهای مناسب برای رشد این مهارتدقت کن و مثل شکل را پیدا کن پیدا کردن یک شکل از میان اشکال مشابه، باعث تقویت دقّت و توجّه در کودکان می‌گردد.

هم‌چنین کودکان علاوه بر توجه به ویژگی‌های مشترک محرک، با تمیز  و تفاوت گذاری بین ویژگی‌های متفاوت اشیاء، می‌توانند یک شکل را از میان هم‌نوعان که دارای ویژگی مشترکی با نمونه است ( این ویژگی می‌تواند طول، رنگ، اندازه یا متغیر دیگری باشد.) بیابند؛ با انجام تمریناتی این چنینی به تمیز دیداری و تقویت آن در کودکان کمک کرده‌ایم.

همچنین با انجام اینگونه تمرینات می‌توان به کودکانی که در یادآوری و بازشناسی یک نشانه (حرف) از میان مجموعه‌ی نشانه‌ها دچار مشکل هستند؛ کمک رساند.
امید است با انجام دادن تمرینات این مجموعه توسط کودکان، شاهد بهبود مشکلات بی دقتی آنان باشیم و  در توسعه‌ی مهارت‌های ذهنی و پیشرفت تحصیلی آنها نقشی داشته باشیم.

 

دانلود بخشی از این مجموعه به صورت رایگان 

ـ مشخصات این یادبرگ:

ـ عنوان:دقت کن و شکل را پیدا کن

ـ کد: ۰۰۵۶

ـ نوع فایل: PDF

ـ حجم: ۵۷۰ KB

ـ سایز: A4

ـ تعداد صفحات: ۹

ـ دانلود: رایگان

 

پرورش حافظه دیداری در کودکان

پرورش حافظه دیداری در کودکان

حافظه‌ی دیداری (visual memory):

ـ پیش نویس:

آن‌چه در تصویر فوق می‌بینید؛ برشی واقعی است از جریان ذخیره سازی اطلاعات. (تصویر عکاس در چشم کودک) چه خوب می‌شد ما می‌توانستیم همواره کنترلی بر رورد و تثبیت یادگیری‌های دیداری خویش داشتیم. می‌توانستیم بفهمیم که آیا واقعاً دیداری و مشاهده‌ای رخ داده است و آیا این مشاهده منجر به یادسپاری شده است و اطلاعات ورودی از طریق چشم ذخیره شده است؟ البته در اینجا مطمئن هستم که این اتفاق روی داده است چون فرزندم هنوز مرا می‌شناسد! با این پیش نویس به سراغ خودِ نویس برویم.

ـ به توانایی ذخیره سازی و بازخوانی چیزهایی که یک فرد می‌بیند؛ گفته می‌شود.

توانایی به خاطر سپردن (به حافظه سپردن) و یادآوری اشیاء، تصاویر، نمادها و حرکات نقش کلیدی در یادگیری ایفا می‌کند.

حافظه دیداری یک توانایی بـرای شناسـایی موضـوعات و حوادث دیده شده‌ی قبلی، بدون وابسـتگی بـه درون‌دادهـای مربوط به حافظه‌ی کلامی است. زیرا درون‌دادهای بینایی زیر بخش‌هایی از تصاویر شـبکه‌ای مشـخص و معـین هسـتند. این تصاویر نیاز بـه ذخیـره شـدن در حافظـه دارنـد کـه در مراحل زمانی مختلف با رویـدادهای جدیـد مـورد مقایسـه قرار می‌گیرند. بـدون فهـم، ادراك و شـناخت بینـایی، ایـن تصاویر تنها مجموعه‌ای از انـواع رویـدادها و صـحنه‌هـایی هستند که قادر بـه یـادآوری آن‌هـا نخـواهیم بـود؛ بنـابراین حافظه دیداری برای نگهداری و ثبت اطلاعـات، ضـروری اســت (اســلیگت؛ اســکالت و لامــه،۲۰۰۹).
ـ به عبارتی ساده می‌توان گفت حافظه‌ی دیداری به تمام چیزهایی که از طریق بینایی و چشم به حافظه سپرده می‌شوند را شامل می‌شود؛ البته نه همه‌ی چیزهایی که دیده می‌شوند. به خاطر سپردن ویژگی‌های یک شکل، فرم، نشانه،داده و… از این گونه است. حال جواب به این سؤال: ـ چگونه می‌فهمیم که این یادسپاری و ذخیره سازی روی داده است؟ می‌شود بخش پایانی این تعریف. وقتی کودک من هنوز مرا می‌شناسد یعنی هنوز چهره‌ی مرا، فرم صورت من و ویژگی‌های ظاهری مرا به یاد دارد و با به یادآوری آن‌چه دیده است؛ می‌فهمد که من پدرش هستم. به فراخوانی اطلاعات ذخیره شده، بازشناسی و یادآوری دست می‌زند. یعنی ما به عنوان معلّم و مربیان آموزش هنگام مشاهده‌ی رفتار کودک می‌فهمیم که حافظه‌ی دیداری کودک خوب عمل کرده است یا مشکلی برایش پیش آمده است. در نظام آموزشی فعلی مقطع ابتدایی، جایی که حافظه‌ی دیداری به نفس زدن می‌افتد و اغلب کم می‌آورد در درس املای فارسی است. که در این‌باره جالب است بدانیم:


ـ بیشترین مشکل کودکان در حافظه‌ی دیداری:

جانشین سازی حروف و نشانه‌های هم صدا (هم آوا)  به جای هم  می‌باشد. (حروف چند شکلی با یک صدا)

نوشتن انواع: (س، ث، ص)؛ (ت، ط)؛ (ز، ذ، ظ، ض) به جای هم.

 

به مرور در تاریاد به راهکارهای پرورش حافظه‌ی دیداری در کودکان خواهیم پرداخت. با ارائه‌ی مصادیق و تولید محتوای مرتبط (یادبرگ پرورش حافظه دیداری) جهت رفع این مشکل  و تقویت حافظه‌ی دیداری در خدمت شما خواهیم بود.

به رسم تاریاد هم‌چنان خوشحال خواهیم شد که با ایده‌های خویش در حوزه‌ی درمان اختلالات و مشکلات یادگیری، بخصوص مشکلات کودکان در  زمینه‌ی حافظه‌ی دیداری، همراه ما باشید.

 

 

 

تقویت حافظه دیداری در کودکانپرورش حافظه دیداری