اگر دوست دارید بفهمید این همه اشتباه املایی از کجا می‌آید و چرا دیکته‌ی بچه‌ها پر از انواع اشتباهات ریز و درشت است؛ با تحلیل دو نمونه دیکته‌ همراهمان باشید.

پیش درآمد

قبلا سرکار خانم دکتر سمیه نظری دو دیکته را جهت تحلیل در کانال تلگرامی خویش قرار دادند.(حالا در کانال فعال نیستند.) و توضیحات زیر را ارسال نمودند.

ـ این دیکته‌ها توسط یک کودک پایه دوم ابتدایی و بشکل دیکته کلاسی مرسوم در مدرسه عادی و بشکل همزمان با دیگر دانش آموزان کلاس نوشته شده است
سوال ۱:
کدام دیکته به لحاظ کیفی وضعیت بهتری را نشان میدهد؟
سوال ۲:
علت مشکلات کودک در هریک از دیکته ها چیست؟

 

در ادامه نمونه دیکته‌ها همراه با تحلیل اینجانب

 

تحلیل املای نخست مدرسه خرگوش‌ها

 

این دانش‌آموز تعداد معدودی از حروف الفبا را می‌شناسد و همین امر می‌تواند از دلایل نخستین و پایه‌ای اشتباهات املایی وی باشد. چون ابزارهای لازم برای کلمه نویسی را در اختیار ندارد.
البته برای تشخیص دقیق میزان شناخت الفبا این‌که این دانش آموز چه حروفی را می‌شناسد یا نمی‌شناسند و یا آنها را به جای هم به کار می‌برد ما نیازمند یک ارزیابی تشخیصی الفبای فارسی هستیم.

این دانش‌آموز صورت کلی کلمه‌ها را به خاطر سپرده است همان‌طور که در ابتدای املا دیده می‌شود؛ دو کلمه‌ی مدرسه و خرگوش را تقریباً درست نوشته است.

میزان خوانایی متن در سطرهای نخستین بیشتر است و هر چه پایین‌تر برویم میزان اشتباهات و ناخوانایی بیشتر و بیشتر می‌شود.
با توجه به اینکه در تمام متن املای مورد نظر ما فقط سه کلمه‌ داریم که توسط کودک درست نوشته شده است این برداشت را می‌توان داشت که دانش آموز مذکور در ترکیب و ساخت کلمه مشکل دارد و توانایی پیوند دادن دو یا چند حرف را به همدیگر ندارد. یا به عبارت دقیق‌تر و علمی‌تر از نظر آگاهی واجی به شدت مشکل دارد.

در تناظر نویسه ـ واج دچار مشکل می‌باشد. و شاید نمی‌داند که برای هر صدا حرفی به عنوان نماینده‌ی نوشتاری آن قرار دارد.

مورد بعدی با توجه به اینکه این دانش آموز سعی کرده است؛ همه‌ی کلمه‌ها را بنویسید و یک خروجی داشته باشد هر چند این خروجی منطبق با اصل کلمه نباشد. (عدم تناظر واج و نویسه)
البته برخی از بچه‌ها از این شگرد استفاده می کنند و گاهاً به جای کلمه مورد نظر یک کلمه غیر مرتبط با کلمه‌ی مرتبط دیگری را می‌نویسند و در واقع سعی دارند از خالی بودن عریضه بپرهیزند و باری به هر جهت یک خروجی داشته باشد.

ما معمولاً وقتی در مقابل چنین دیکته‌هایی قرار می‌گیریم. نمی‌توانیم آنر ا از طریق فرم تحلیل اشتباهات املایی ( فرم تحلیل تاریاد مد نظر نگارنده است) تحلیل نماییم و شاید با نوشتن عبارت: “قابل تحلیل نیست” خود را از شر آن برهانیم. در چنین مواقعی پیشنهاد این است چون ما چند نوع تحلیل املایی داریم.

از نوعی تحلیل دیگر تحت عنوان تحلیل همزمان استفاده شود و همزمان با گرفتن دیکته، فرآیند نوشتن کاملاً مشاهده و مشاهدات بالینی به صورت دقیق و جزئی ثبت گردد.( از چگونگی نشستن و مداد گرفتن تا بازخوانی و یادآوری حروف و چگونگی نوشتن نویسه‌ها)
در واقع با دیدن این چنین دیکته‌ای ما بایستی به قبل از دیکته و به هنگام دیکته برگردیم به قبل از دیکته برگردیم و آزمون‌های تشخیصی مثل آزمون تشخیصی الفبا یا آزمون ترکیب حروف و تجزیه‌ی کلمه‌‌ها را داشته باشیم و در هنگام دیکته “تحلیل همزمان” داشته باشیم.
البته ضعف حافظه‌ و مشکل در آن نیز متصور است. که می‌تواند در اولویت‌های بعدی ما قرار داشته باشد.

 

تحلیل املای دوم ایران زیبا

 

این دیکته چون دیکته‌ی همان فرد است چیزی که معلوم است این است که کودک رشد و پیشرفت چشمگیری داشته است و این نشان دهنده‌ی موثر بودن کاربست روش‌های آموزشی و درمانی توسط کارشناس یادگیری است.

این دیکته از جمله مواردی است که ما می‌توانیم مطابق با فرم تحلیل آن را تحلیل و بررسی نماییم. چون میزان درست نویسی بسیاری از کلمه‌ها بالاست و کلمه‌های اشتباه از نظر فراوانی در سطح متعادلی نسبت به کلمه‌های صحیح قرار دارند.

نکته‌ی ظریف این جاست که از یک تکنیک خاصی استفاده شده است آن هم اینکه از “خط کشی” یا جای خالی به جای نوشتن کلمه‌هایی که دانش آموز بلد نیست صورت صحیح آنها را بنویسید؛ استفاده شده است و با این تکنیک معلم خواسته است که کودک را از آشفتگی بیش از حد و اشتباهات زیاد نجات دهد و به نوعی خود نظارتی و خود آگاهی را در وی تقویت کرده است نسبت به آنچه که حدس می‌زند که نمی‌داند چه واکنشی داشته باشد.

عدم رعایت اندازه و حدود حروف و کلمه‌ها همچنان مشهود است و این یعنی هنوز کودک کنترل کامل مداد را در دست ندارد.

بیشترین اشتباهات در حوزه حافظه دیداری با ۶ مورد؛ حافظه شنیداری ۴ مورد؛ دقت و توجه ۴ مورد؛ موارد مرتبط با آموزش و یادگیری۳ مورد مورد و ناخوانایی هم در پنج کلمه دیده می‌شود.

آنچه از این اشتباهات می‌شود فهمید این است که کلمه‌های تشکیل بیشتر از ۲ هجا (۳ هجایی و ۴ هجایی) از جمله مواردی است که کودک در آنها بیشتر مشکل دارد. این یعنی از نظر حافظه شنیداری و پردازش وتوانایی ترکیب کودک همچنان مشکل دارد. نمی‌تواند هجاهای طولانی را به حافظه بسپارد و در پردازش و بازخوانی هنوز دچار مشکل می‌باشد.

و با توجه به زمان صرف شده تاکنون،‌ محتوای جلسات و تعداد جلسات مابین این دو دیکته می‌توان برای زمان بهبود نسبی پیش‌بینی داشت زمانی که این اشتباهات به کمترین حد ممکن و نزیک به صفر می‌رسند.

امیدوارم حوصله کرده باشید و این دو نمونه تحلیل بتواند ایده‌ی تحلیل‌های بهتری را برایتان به ارمغان بیاورد.

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

چهار × 4 =