پیش نوشت: ما معلمان و آموزگاران و به طور کلی آموزشکاران و حتی ناشران و تایپیست‌ها همواره علاقمند به استفاده و بهره‌گیری از فونت کتاب‌های درسی می‌باشیم. چیزی که از سه سال پیش هم مرا برای جستجوی فونت کتابهای درسی ترغیب کرد و هر چند نتوانستم فونت‌ها را بیابم اما اطلاعات خوبی راجع به فونت‌ها کسب کردم که دوست دارم آن را با مخاطبان همیشگی تاریاد به اشتراک بگذارم.

 

نخست اینکه فونت کتاب های درسی انحصاراً در اختیار آموزش و پرورش قرار دارد و تا لحظه‌ی نگارش این مقاله (شهریورماه 1394) آن را به صورت عمومی منتشر نساخته‌اند. و قطعاً  دلایلی برای این کار دارند  که البته خیلی دوست داشتم دلایل آنان را بشنوم  و ببینم آیا قانع کننده است یا خیر. امّا پیگیری بنده به صورت شفاهی و  مکتوب از دوسال قبل  ( گفتگوی تلفنی و ارسال نامه به سازمان برنامه ریزی و تالیف کتب درسی ) تا کنون بی نتیجه مانده است و  البته فکر نکنم دیگر جوابی بگیرم!

در آینده دلایل و مستندات خویش را تحت عنوان: “ درخواست انحلال انحصار قلم (فونت) کتابهای درسی” منتشر خواهم ساخت. در این مجال  با دادن اطلاعاتی در مورد فونت کتاب های درسی، عنوان و طراح فونت‌ها به معرفی فونت‌های جاگزین خواهم پرداخت. نزدیک ترین فونت مشابه  یا هم خانواده  با فونت  کتاب‌های درسی، معرفی خواهند شد.

درباره‌ی طراح: طراح فونت کتاب‌های درسی آقای کامران انصاری است. جالب است بدانید ایشان فارغ التحصیل رشته ی فیزیک از دانشگاه تهران هستند و  فونت کامران هم اولین فونت ایشان و در واقع دست خط ایشان است.

ایشان فونت کتاب های درسی را از روی دست خط  هادی حاج آقاجانی خوشنویس معاصر طراحی نموده‌اند. که کتابهای هنر و خوشنویسی مدارس هم از آثار اوست.

عنوان فونت به کار رفته در اول و دوم ابتدایی: فونت تحریری  و  فونت تحریری آموزان هم مخصوص پایه‌های سوم و چهارم و پنجم ابتدایی است.

حال با توجه به اینکه ما دوست داریم محتواهای مکتوب خویش در حوزه‌ی آموزش و ارزشیابی کودکان را با فونت های کتاب های درسی طراحی کنیم و از آن طرف هم فونت های مذکور را در اختیار نداریم. ناچاریم از فونت های مشابه استفاده نماییم. که البته نگران نباشید چون از این نظر خوش شانس هستیم و می‌شود گفت در واقع چیز زیادی را از دست نداده‌ایم. چون فونت ام .جی. فراز  Mj_faraz  فونتی است تقریباً مشابه فونت تحریری Tahriri ابتدایی.

مقایسه-فونت-ام-جی-فراز-و-تحریری

البته ما معلمان همچنان از آموزش و پرورش خواستاریم که نه تنها انحصار فونت ها را بشکند. بلکه تبلیغی هم داشته باشد تا کسانی که لازم است یا دوست دارند از این فونت ها بهره بگیرند و در واقع به گونه‌ای نباشد که دانش‌آموزان فقط در کتاب‌های درسی آن فونت ها را ببینند و در سایر رسانه‌های مکتوب نقش و اثری از آن نیابند.

و چنین نگرشی در آنان پدید بیاید که این نوع خط و دست نوشته اختصاصی کتابهای درسی است و فقط برای  کلاس و مدرسه کاربرد دارد.

حال با توجه به آنچه گذشت در شرایط کنونی: جهت تایپ متن و محتوای تحریری می‌توانیم از فونت  MJ_faraz به جای فونت Tahriri  استفاده نماییم.

هم چنین جهت تایپ عنوان و تیتر  (بدنه‌ی سؤالات و توضیحات کاربرگ ها) از فونت  IRKoodak  یا  B Koodak می‌توانیم بهره ببریم؛ که این فونت هم شبیه فونت عناوین و تیتر کتابهای درسی است.

همچنین با توجه به تجربه‌ی چندساله و تایپ محتواهای آموزشی بهره‌گیری از فونت های زیر هنگام طراحی  محتوای آموزشی و تایپ سؤالات و تهیه‌ی کاربرگ های آموزشی توصیه می‌گردد:

پس نوشت: فونتها  یک دوره ی تحول و تغییر را همواره پشت سر می‌گذارند. طرحان فونت همواره با اصلاح فونت ها ویرایش های جدیدی از قلم ها ارائه می‌دهند. ما هم بهتر است  حداقل در زمینه‌ی بهره‌گیری از فونتها از قافله عقب نمانیم. سری قدیمی فونت ها پیشوند B , 2  داشتند حال جدیدترین ورژن اصلاح شده‌ی فونت ها سری IR هستند: تحت عنوان: Standard IR Fonts هستند که ما در انتهای همین پست فونت های سری استاندارد آی. آر را جهت دانلود قرار داده‌ایم.

خوب است بدانیم  سری فونت Standard IR Fonts توسط دبیرخانه شورای عالی اطلاع رسانی حمایت و تولید شده است. همچنین این دبیرخانه حمایت و تولید یک سری محصولات و فونتهای دیگر را بر عهده گرفته و آن را منتشر ساخته است که جهت دیدن آنها به اینجا سر بزنید.

ـ حالا یک کوچولو هم آموزش نصب فونت:
اگر از ویندوز 7 به بالا (8 و 10 ) استفاده میکنید کافی است که روی فونت و یا فونت ها کلیک راست کنید و روی گزینه install کلیک کنید به همین سادگی فونتها نصب می‌شوند. در ویندوزهای ماقبل هفت( Xp  ) فونتها را کپی نمایید و از طریق Control Panel آنها را در پوشه‌‌ی Fonts  جای‌گذاری (پست) نمایید.

ـ دانلود فونت مشابه کتاب های درسی:

دانلود فونت: MJ_faraz   مشابه فونت تحریری ابتدایی:

Mj_Faraz-fontMj_Faraz-font1

فونت تحریری ام جی فراز

 

 

دانلود فونت IR koodak  (جهت نوشتن عنوان و تیتر):

IR-koodak-font

فونت آی.آر کودک

 

 

 

سری فونت انتخاب سرآشپز جهت تایپ و انتشار محتوای آموزشی:

مجموعه-فونت-انتخاب-سرآشپز

دانلود بسته‌ی کامل و پکیج کامل فونت آی. آر. استاندارد فونت (Standard IR Fonts)

بسته‌ی کامل فونت سری ام. جی (MJ)

دو بسته‌ی فوق به صورت فشرده بارگزاری گردیده است. جهت استخراج فایل‌ها از برنامه‌های فشرده ساز نظیر Win Zip  و Win Rar   استفاده نمایید.

اگر شما هم تجربه یا راهکار دیگری از کاربرد فونت ها به ذهنتان می‌رسد آن را با مخاطبان تاریاد به اشتراک بگذارید.

امیدوارم حرفه‌ای تایپ کنید!

 

پی‌نوشت: در اینجا هم فونت تایپ کتاب قدیمی فارسی اول ابتدایی را برای دانلود گذاشته‌ایم؛‌ گفتم شاید دوست داشته باشید؛ آنرا هم داشته باشید.

 

 

 

 

25 پاسخ
  1. صمد
    صمد گفته:

    با عرض سلام و خسته نباشید
    فونت هایی که گذاشته اید خوبه مرسی
    ولی دنبال فونت آموزش یعنی فونتی که به نام آموزش باشه

    پاسخ
  2. فاطمه
    فاطمه گفته:

    سلام. يك دنيا ممنون به خاطر توضيحات كاربرديتون. موفق و پيروز باشيد. از طرف يكي از آموزگاران پايه اول

    پاسخ
  3. مریم
    مریم گفته:

    سلام.
    اینجا که نوشته شده شب است مادربزرگ قصه میگوید او قصه جوجه اردک زشت میگوید. چرا میگید زشت.! این کلمه بار منفی داره. در آموزش توحیدی باید آموزش داد که هیچ کدوم از آفریده های خدا زشت نیستند. لطفا مطلب را در وب سایتتون تصحیح کنید.

    پاسخ
    • کمال بهرنگ
      کمال بهرنگ گفته:

      سلام
      در میان فونتهای رایگان همین فونت ام.جی فراز هست. اما فونتهای حرفه‌ای و پولی هست که شاید بتواند نظرتان را تامین کند.
      پیشنهاد می‌کنم سری به سایت نرم‌افزاری مریم بزنید. (مجموعه قلم برتر)

      پاسخ
  4. ابراهیم رحیمی
    ابراهیم رحیمی گفته:

    سلام. این فونت که اقتباسی از خط نستعلیق است، از نظر خوشنویسی و زیبایی مشکل فراوانی دارد. صرف ساده بودن، انتخاب این نوع خط صحیح نیست، در این صورت فونت‌های متداول مانند کودک یا نازنین مناسب‌تر خواهد بود. کلمه ‘برادر’ را در نظر بگیرید. ‘ر’ در بخش ‘بر’ در زیر خط زمینه قرار می‌گیرد ولی ‘ر’ آخر کلمه روی خط است، که از لحاظ قواع خوشنویسی و زیبایی بسیار نازیبا و مضرس است.
    بهتر است فونتی با رعایت بیشتر اصول خوشنویسی ابداع و استفاده شود. زیرا این رسم‌الخط نهایتاً الگوی دانش‌آموزان در بزرگسالی خواهد شد.

    پاسخ
    • کمال برنگ
      کمال برنگ گفته:

      سلام آقای رحیمی
      با شما موافقم که فونت فعلی دارای نارسایی‌ و نازیبایی‌هایی است که به غیر از نوشتن در خواندن هم برای دانش‌آموزان مشکل ایجاد کرده است. لازم بود و هست؛ آموزش و پرورش به صورت سالیانه به رفع مشکلات فونت کتب درسی بپردازد و به مثابه‌ی همه‌ی فونت‌ها ویرایش‌های جدیدی از آن ارائه دهد.
      بابت دقت نظر و ارائه‌ی نظری کارشناسانه، از شما متشکرم

      پاسخ
    • کمال برنگ
      کمال برنگ گفته:

      سلام
      آقا مهدی عزیز
      متشکرم؛
      امیدوارم همه‌ی ما در مسیر آینده‌ای روشنتر و بهتر گام برداریم.

      پاسخ
  5. saleh
    saleh گفته:

    ممنون از مطلب خوبتون. یک سوال: برای نوشتن متن بدون نقطه و نقطه به نقطه چه راهکاری وجود دارد. ممنون برام ایمیل کنید

    پاسخ
    • کمال برنگ
      کمال برنگ گفته:

      سلام همکار گرامی
      متشکرم بابت اطلاع رسانی و همچنین معرفی سایت تمرینات ماز و نقطه چین در وبلاگ خودتان.
      همکاران گرامی می‌توانید با سر زدن به وبلاگ همکار محترم روانشناسی دانش‌آموز از مطالب خوب ایشان استفاده نمایید.

      پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *