ویژگی های یک دفتر مشق خوب

هر چیزی که اسمش دفتر بود؛ الزاماً دفتر نیست.

از بعضی‌ دفترها خاطره‌ی خوشی نداریم مثل دفترِ مدرسه، وقتی که خطایی می‌کردیم و ما را به آنجا تبعید می‌کردند و گوشمالی می‌دادند.
بعضی دفترها هم آنقدر بزرگ هستند که نمی‌شود آنها را، یا بهتر بگویم آنجا را خرید، ولی می‌شود داخلشان صف کشید و کارها را انجام داد یا انجام نداد. مثل دفترهای بزرگ و شیک برخی ادارات.
اما طرف صحبت امروز ما دفترهایی هستند که خریدنی هستند و زیر بغلی. از همان‌هایی که وقتی برادر یا خواهر کوچکترمان دور از نگاه ما در یک چشم برهم زدنی، جلدش را می‌کندند و زحمت خطی خطی کردن بیش از ۱۰ صفحه‌اش را در لحظه بر عهده می‌گرفتند.
خوب فکر کنم حدس زدن نمی‌خواهد دیگر
منظورم دفتر مشق و دفتر تمرین است.
خلاصه‌ی تمام بحث زیر این جمله پنهان می‌شود:

” لطفا برای بچه‌های خود، دفتری خوب بخرید”
البته که خوب، همیشه به معنای گران بودن نیست. پس در ادامه با ما باشید تا از ویژگی‌های یک دفتر مشق خوب بیشتر حرف بزنیم:

۱ـ رنگ کاغذ سفید باشد. صفحاتش نازک نباشد. یعنی آن طرف کاغذ پیدا نباشد. تا وقتی روی آن می‌نویسیم از طرف دیگر بیرون نزند و در هنگام پاک کردن با پاکن پاره نشوند. (البته کاغذ بر مبنای وزن سنجیده می‌شود. یعنی دو دفتر هم اندازه و هم برگ، دفتری که سنگین‌تر است دارای کاغذ ضخیم‌تر و معمولاً دوام بیشتری هم هست.)

۲ـ خط زمینه‌ داشته باشد. ترجیحاً این خطوط آبی رنگ باشد. ضخامت این خطوط از ضخامت نوک مداد کمتر باشد یا حداقل برابر باشد. دفتر مشق‌هایی با خطوط زمینه‌ی کلفت در بازار هستند، انگاری کلمه‌ها قرار است دو با مانع شرکت کنند. خطوط زمینه با رعایت فاصله و هم چنین کم رنگ باشد.

۳ـ تعداد صفحات یک دفتر آنقدر مهم است که می‌شود درباره‌اش یک جزوه نوشت و ساعت‌ها حرف زد. (باور ندارید؟ اصلاً فکر می‌کردید می‌شود درباره‌ی یک دفتر مشق این‌قدر حرف زد که ما حالا در اینجا زدیم. خوب به همین دلیل ساده حرفم را باور کنید و گر نه تشویق خواهم شد درباره‌ی تعداد صفحات یک دفتر مشق، یک دفتر را پر کنم.)
دفتر ۴۰ یا ۶۰ برگ باشد. اگر فرزندتان را بابت نخریدن یک دفتر صد برگ از مدرسه اخراج می‌کردند، لطفاً کمی مقاوم باشید و مدرسه‌ی کودکتان را عوض کنید ولی دفتر مشق صد برگ نگیرید. چرا؟
چون به یک ماه نمی‌رسد (خیلی خوشبینانه دو ماه) جلدش پاره می‌شود. لبه‌های دفتر پف می‌کند (‌احساس می‌کنید جنس کاغذ اسفنجی است) گوشه‌ها تا می‌خورد و دفتر باد می‌کند و در نهایت آنقدر ورم شدیدی خواهد کرد که در کیف فرزندتان جا نخواهد شد و مجبورید آنرا در خانه بستری کنید. وزن سنگینی هم دارد که با توجه به این همه کتاب درشتی که کودکان با خود به مدرسه می‌برند. بر روی وزن نهایی کیف مدرسه تاثیرگذار خواهد بود.
لطفاً‌ کودکان خود را به اعمال شاقه‌ از جمله حمل یک دفتر ۱۰۰ برگ برای شش ماه یا یک سال محکوم نکنید.
از آن طرف دفاتر ۴۰ برگ زود زود تمام می‌شوند. پس شوق خرید یا نوشتن در یک دفتر تازه را در کودکتان همواره روشن نگه‌دارید. و او را از این لذت طبیعی محروم نسازید.کسب تجارب نوشتن با یک دفتر مشق و املای خوب
۴ـ بعضی ویژگی‌های یک دفتر خوب را عملاً و به مرور درمی‌یابیم. از جمله اینکه حتی می‌شود دفتر را بو کشید که بوی خوبی داشته باشد. از نظر ظاهری شیک، خوش دست و خوش رنگ باشد. (این بخش نسبی است و از هر فرد به فرد دیگری فرق خواهد داشت.)یک دفتر خوب شیک خوش دست و خوش رنگ

۵ـ دفتری بگیرید که وقتی آن را باز کردید، با کشیدن چند بار کف دست بر روی صفحات آن دفتر کاملاً باز و صاف بشود، تا لازم نباشد هموراه کودکتان دستش را بر وری بخشی از دفتر بگذارد تا هنگام نوشتن دفتر بسته نشود.

۶ـ دفاتر سیمی یا فنری که به راحتی می‌توان آن را کاملا باز کرد؛ گزینه‌ی مطلوبی برای خریدن هستند. اگر دفتر سیمی یا فنری گرفتید ( همانی که حلقه‌های فنری در قسمت عطف دفتر دارند.) یک نگاه به فنر و یک نگاه به صفحات دفتر، آن را چند بار باز و بسته کنید ببینید برگهای کاغذ لای هم و زیر فشار فنر جمع و له نمی‌شوند. یعنی تناسب قطر فنر با تعداد صفحات مهم است و در صورت برهم خوردن این تناسب از امتیاز  خوب بودن این نوع دفاتر کسر می‌گردد.

۷ـ جلد دفتر نازک نباشد. رنگ روی جلد مثل سفره‌های یکبار مصرف بی‌کیفیت به گونه‌ای نباشد که با چند بار دست کشیدن پاک بشود. ( پاک شدن که مشکل نیست مشکل این است که در طول روز رنگ به انگشت کودک و از آنجا به چشم یا دهان کودک منتقل خواهد شد.)
طرحهای گوناگون و عجیبی همواره بر روی دفاتر موجود است یک دفتر با طرح اژدهایی که کودک هر شب خوابش را می‌بیند و از ترس از خواب می‌پرد؛ گزینه‌ی خوبی برای خرید کردن نسیت.

۸ـ داشتن انواع طرح و رنگ و حاشیه‌های پر از انواع گل و جانور در صفحات داخلی دفتر شاید در نگاه اول زیبا و جذاب باشند اما بدانید همین طرح و رنگهای زیادی می‌توانند به عنوان عاملی در جهت حواس پرتی کودکان عمل کنند. بخصوص اگر کودک شما حواسش به راحتی پرت می شود خرید این گونه دفترها را فراموش کنید.

۹ـ دفاتر ساده باشند. ما قرار است در این دفتر‌ها مشق بنویسیم و تمرینی انجام بدهیم. لازم نیست داخل صفحات پر از اسم، عنوان، تاریخ، زیر نویس و جملات فلسفی باشد. ساده باشد یعنی چیزی نداشته باشد و این یعنی برای نوشتن همه‌ چیز را دارد. گاهی نداشتن یک چیز ، حسن محسوب می‌گردد.

۱۰ـ دفترهای بزرگ که سایزشان به اندازه‌ی کاغذ آچهار است را نگیرید. (دارای طول ۳۰ سانتی‌متر ) چنین دفترهایی برای نقاشی و خط خطی کردن مناسب است تا مشق نوشتن و انجام تکالیف. ضمناً جا دادن آنها در کیف مساله ساز و لنگر انداختن آنها روی میز مدرسه دعوا ساز خواهد شد.

۱۱ـ یک باره خرید نکنید و یک جین دفتر نخرید که تا آخر سال از شر خرید کردن برهید. دو تا سه دفتر بگیرید، ترجیحا از دو سه مدل. ببینید کدام نوع بهتر جواب می‌دهد، بعداً و در طول سال بروید و از آن نمونه‌ی خوب، برای کودک خود خرید کنید.

۱۲٫ خرید کردن هم نوعی تمرین یادگیری و در نهایت نوعی آموزش مهارت‌های زندگی است امکانش بود با کودکتان به خرید بروید. تا او هم در این خریدها مشارکت کند و یاد بگیرد.

۱۳٫ اسم کودکتان را بر روی جلد دفتر و همچنین چند برگ اول دفتر بنویسید.(تا بدون جلد هم بشود تشخیص داد که دفتر متعلق به کیست.)

۱۴٫ در بازار چند نوع دفتر آماده موجودند مثل دفتر ریاضی و دفتر املا
با هماهنگی آموزگار می توانید برای املا و ریاضی دفاتر مخصوص بگیرید.
کاربست این گونه دفاتر از نظر زمانی به نفع کودکتان خواهند بود بخصوص برای بچه‌هایی که کند نویس هستند خوب است. بخصوص  دفاتر ریاضی چون صورت مساله‌ی کتاب در آنها نوشته شده است و کودک دوباره نویسی ندارد و فقط جواب را خواهد نوشت.

دفاتر تمرین و مشق برای کودکان ابتدایی این ویژگی‌ها را داشته باشند برای همه‌ی ما بهتر است. ما یعنی آموزگاران، پدران و مادران و کودکان.

خوب به پایان این پست رسیدیم دیدید که یک خرید ساده که به چشم هم نمی‌آید چقدر در فرایند یادگیری مؤثر است و می تواند نقش تسهیلگر یا اخلالگر را بر عهده داشته باشد؛
انتخاب با شماست هر چند که مطمئن هستم که دوست دارید استعداد نوشتن کودکانتان را پرورش دهید و می دانید که نوشتن یک فرایند عالی و از جمله مهارتهایی است که کودکان ما بایستی در آن رشد یابند. به همین خاطر کسب تجارب خوشایند و فراهم کردن بستری مناسب برای کسب این تجربه‌های شیرین را فراموش نکنیم.

یک پیشنهاد
دفاتر مشق و املای کودکتان را یک جایی نگهداری کنید. هر چند که امروزه برای نگهداری چنین چیزهایی مکانی در نظر نداریم. حداقل از آنها عکس بگیرید و یا اسکن کنید و بگذارید فرزندانتان چیزی از کودکی خویش داشته باشند.

من هم دانش‌آموز هستم

من هم دانش‌آموز هستم!

ورود به سال تحصیلی جدید با این اعلام:
من هم دانش‌آموز هستم!
پدران و مادران (راستش فکر کنم مادران بیشتر در این فکر هستند و آوردن کلمه‌ی پدران بیشتر نقش هم آوایی را بر عهده دارد.) مشغول جمع‌آوری اطلاعات درباره‌ی فهرست اقلام مورد نیاز برای کودکانشان هستند و سرگرم خرید وسایل و لوازم التحریر برای سال تحصیلی جدید هستند.
در این میان، هستند پدران و مادرانی که برای این چند هفته مانده به شروع سال، برای فرزندشان کلاس عمومی و خصوصی برگزار می‌کنند.
بعضی هم کتاب تابستانه می‌گیرند و تند تند مشغول وادار کردن کودکشان ( بخوانید تشویق) به انجام تکالیف و فعالیت‌ها هستند.
و باز هم تعدادی دوست دارند خودشان با فرزندشان کار کنند و می‌خواهند این چند مدت را به تمرین و بازآموزی بگذرانند و البته همیشه در این پیوستار افرادی هم هستند که نقش مؤثری در ایفای تنظیم سطح میانگین جامعه را برعهده دارند و کلاً بی‌خیال و از قضا کاملاً آماده‌اند بی هیچ مقدمه و مؤخره‌ای: که هر چه‌ آید؛ خوش آید.
اینجا نمی‌خواهم به سبک و سنگین کردن و یا نفی و تایید این‌گونه فعالیتها بپردازم؛‌ فقط دوست دارم از یک روزنی دیگر بدان بنگرم و از یک مزیت کلی و تاثیرگذار حرف بزنم.
شما که این‌قدر به فکر تحصیلات و یادگیری فرزندتان هستید و برایش هزینه می‌دهید. ( پول و البته زمان که از پول گرانتر هم هست) اگر دوست دارید فرزندتان سال خوبی را شروع کند و یادگیرنده بار بیاید و موفقیت را و قبل از آن و بعد از آن رشدی پیوسته را تجربه کند، لازم نیست همه‌ی تخم‌مرغهایتان را در سبد کودکتان بگذارید. برای خودتان نیز چیزی در نظر بگیرید؛ حتی اگر خودتان را دوست ندارید یا از خودتان دست شسته‌اید باز به خاطر کودکتان لازم است که بخشی از هزینه‌ها یا بهتر بگویم سرمایه‌گذاری‌ها را بر روی خودتان انجام دهید. و در فرایند یاددهی یادگیری نقشی فعال و مثبت را بر عهده بگیرید.
این وظیفه و نقش چیست و من به عنوان پدر و مادر چی کم گذاشته‌‌ام؟ جواب این است خودتان یادگیرنده باشید؛ فقط همین.
پذیرش یادگیرندگی مستلزم قبول تغییر و به رسمیت شناختن رشد است. قبل از هر چیز یادگیرندگی را از خودتان شروع کنید‌. یک دوره‌ی آموزشی مناسب شرکت کنید، به عنوان‌ پدر و مادر یک دانش آموز، اطلاعات لازم را در زمینه‌ی کمک به فرزندانتان جمع‌آوری کنید و یا هر فعالیت دیگری را که مؤثر می‌دانید انجام دهید.
فکر کنم حالا آماده هستید و آنقدر شجاعت دارید تا از سخت‌ترین بخش و نقش برایتان بگویم. نگران نباشید در عوض دم دست‌ترین گزینه هم هست. دانش‌آموز بشوید و دانش‌بیاموزید.
چطور؟ به اولین کتاب فروشی که رسیدید کتابی به خود هدیه بدهید و شروع کنید به یادگیرندگی. لطفاً و قبلاً طعم لذّت بخش یادگیری را به خودتان بچشانید. قول می‌دهم اگر این کار را ادامه بدهید به زودی خواهید توانست این طعم را با دیگران به اشتراک بگذارید و با این کار نقشی ماندگار و تاثیرگذار در آینده‌ی خویش و رشد فرزندتان برعهده خواهید رفت که همواره بدان مفتخر خواهید بود.
به دانایی و آگاهی که سرانجامش رشد همه‌ی ما را رقم خواهد شد.

سقوط

همه رو به پایین سقوط نمی کنند برخی رو به بالا سقوط می کنند. محمدرضا شعبانعلیقبلاً چندجایی به بودن فرصتی به نام محمدرضا شعبانعلی اشاره کرده‌ام و به سایتی که راه‌اندازی کرده است و می‌شود گفت سایت نیست بلکه دانشگاه است اشاره داشته‌ام. سایت دانشگاه آنلاین متمم را از اینجا ببینید. همراهان متممی از گردهمایی ۲۶ مرداد ۹۶ چند روز قبل، نقل قولی از وی تعریف کردند که خیلی به دلم نشست. دوست داشتم اینجا من هم تکرارش کنم بلکه بشود  آن را کم کم بفههم، هضم کنم و سر فرصت از آن بنویسم.

“همه رو به پایین سقوط نمی‌کنند. برخی رو به بالا سقوط می‌کنند.”  
محمد رضا شعبانعلی

فقط اینکه به زیبایی طرحی از رد ما انسانهای امروزی را رسم کرده است. ردی  از شکست‌ها و از موفقیت‌ها. خطی که از هر طرف که بدان بنگری هردو سرش از پوست که بگذری هم رنگ و هم طعم هستند. صعودی که در واقع صعود نیست و سقوط است و صعودش می‌پنداریم قطعاً از سقوطی که واقعاً سقوط است و قبولش داریم پرهزینه‌تر و نتایجش دردناک‌تر خواهد بود.

 

یادگیری در خانه

کاش تابستان‌ها‌ هم مدرسه باز بود.

اشتباه نگیرید این حرف را نه معلمان می‌زنند و نه‌دانش‌آموزان.
این حرف پدر و مادرهایی است که از دست کودکانشان به تنگ آمده‌اند.
خارج از شوخی، آیا یادگیری در تعطیلات و تابستان هم امکان پذیر است؟
جواب آن یک “بله” ساده است که فقط گفتنش ساده است و اجرایش مشکل است.
قبل از شروع خوب است یادآوری کنیم؛ ما همیشه و هم‌چنانکه در معرض هوا قرار داریم در معرض یادگیری هم هستیم.
و اتفاقاً ۴ ماه تعطیلی تابستان (یک ماه خرداد را هم در بعضی از فرهنگ لغات مدرسه ای جزو تابستان محسوب می گردد.) و تعطیلات فرصت خوبی برای یادگیری کودکان در خانه است.
ضمناً خوب است بدانیم که فراموشی یادگیری های مدرسه ای در تابستان امری عادی است و معلمان هر ساله در آغاز سال تحصیلی مجبورند چندین جلسه و کاه چند هفته را به بازآموزی مشغول شوند. شما با کاربست روشهای متنوع و دوست داشتی می توانید این فراموشی را به کمترین میزان ممکن برسانید. در مورد میزان افت و یادگیری در تابستان و ایام تعطیلات قبلاً در قالب یک اینفوگرافی تحت عنوان: اُفت و از دست دادن یادگیری در تابستان به آن پرداخته ایم. که دوست داشتید برای دیدن ریز فهرست و توضیحات بیشتر به آن مراجعه فرمایید. همچنین در یکی دیگر از پستهای دیگر تاریاد تحت عنوان: حـفاظت از یـادگیـری در گرمـای تابستـان پیشنهاداتی برای مرور و یادآوری مطالب توسط کودکان در ایام تعطیلات ارائه دادیم اینکه چه فعالیتهایی را طراحی و اجرایی کنیم تا در طول تابستان، کودکان با انگیزه به یادآوری آموخته‌هایشان بپردازند. اما پست امروز ما ضمن هم پوشانی با پستهای قبلی با تاکید و تمرکز بر یادگیری کودکان در خانه تنظیم و منتشر می گردد. که در آن فهرستی از راههای یادگیری در خانه را می‌آورم. این فهرست باز است. شما هم چیزی به خاطرتان رسید و دوست داشتید به آن بیفزایید.
لطفاً آماده باشید؛ ما معلمان با افتخار و در کمال میل  و صحت و سلامتی، ادامه ی فرایند یادگیری را به شما خواهیم سپرد و به شما پدران و مادران عزیز تفویض اختیار خواهیم نمود. پس با بهره گیری از یکی از این راهکارها و اجرای آن هم یادگیری مستمر و معنادار و البته لذت بخشی را برای کودک خویش رقم بزنید.

یک: به عنوان پدر و مادر لطفاً کمی خلاق باشید. ( خلاقیت بیش از حد دردسر می شود برایتان) اگر می‌خواهید به کودکتان کمک کنید. لازم نیست روشهای عجیب و غریبی پی بگیرید فقط کافی است مانع نشوید و در واقع خودتان را از سر راه یادگیری طبیعی کودک بردارید و فرصتهای واقعی زندگی را (که فرصت یادگیری هستند) از کودک نگیرید. خوب است یادآوری کنیم؛ یادگیری آن چیزی نیست که همواره در قفس مدرسه اتفاق می‌افتد. یادگیری یک فرایند است و این یعنی همه جا می‌تواند و ممکن است اتفاق بیفتد و ادامه هم داشته باشد. یادگیری امری طبیعی و در نتیجه سرگرم کننده و در نهایت لذت‌بخش است نه یک کار شاق و خسته کننده مثل نشستن بر روی نیمکت چوبی و نوشتن مضق و انجام دادن تکالیف مدرسه‌ای.

دو: از جمله خلاقیت‌های کمی که می‌توانید به خرج بدهید این است که از نگاهی دیگر به آشپرخانه‌ی خودتان بنگرید. آشپزخانه کارگاه و آزمایشگاهی مجهز و صد در صد واقعی برای یادگیری است. کافی است چرخی در آشپزخانه بزنید و به انواع و اقسام  وسایل و ظروف نگاهی بیندازید. این همه ابزار دوست داشتنی برای یادگیری، (به شرطی که بگذارید؛ همان که اول گفتم یعنی مانع نشوید.) می‌تواند کودکتان را در یادگیری انواع علوم روز به ویژه ریاضی و مهارتها کمک نماید. انواع دسته بندی و شمارش و کمتری و بیشتری و بزرگتر و کوچکتر و… به راحتی امکان پذیر است. یادگرفتن انواع مهارتها هم در این آشپزخانه و در خلال کار کردن‌هایتان امکان‌پذیر است. انواع مختلف چیدن و خورد کردن و برش دادن و مخلوط کردن و … همه می توانند کودک شما را در پر ورش مهارتهای دیداری حرکتی و هماهنگی‌های حرکتی یاری‌رسان باشند.

سه: سفرهای کوتاه داخل شهری، خرید کردن‌ها، در نوبت ایستادن‌ها و سر زدن به پارکها و امکان دیدنی، می‌تواند بسیاری از آموزشهای پویا و به روز شهروندی را به همراه داشته باشد.( و کودکانتان را از دست خانوادهِ‌ آقای هاشمی کتاب اجتماعی برهاند.)

چهار: مهمانی‌ها و جمع‌های خانوادگی با تعداد زیادی کودک، بهترین زمان برای تمرین کردن کارهای تیمی و گروهی است در قالب انواع بازی‌های ساده و کودکانه و نشاط انگیز. یک بعد از ظهر تابستانی را  آب بازی کنید. سر یک بطری آب معدنی را سوراخ کنید و دست کودکان بدهید. ( سعی کنید بطری بزرگتری و با سوراخ بزرگتری برای خودتان کنار بگذارید و همچنین مواظب گلدانهای کنار حوض باشید.)

پنج: یادگیری یک مهارت و یک رشته‌ی هنری، علمی و یا ورزشی مورد علاقه. تابستان فرصت خوبی برای زمان گذاشتن و متخصص شدن و حرفه‌ای شدن است. در طول چند تابستان می‌توانید مهارتی را در کودکتان پرورش و دهید که بعدترها بتواند از آن فواید بسیاری کسب نماید. ( با یادگیری هر نوع مهارت و کسب هر نوع توانایی کودکتان احساس ارزشمندی خواهد کرد که به افزایش انگیزه و بالارفتن اعتماد به نفسش نیز می‌انجامد.)

شش: پرورش مسؤلیت‌پذیری  با بر عهده گرفتن مسؤلیت‌های پرورشی و حمایتی مثل پرورش یک گل در آپارتمان، دو جوجه،سبزیجات در حیاط خانه، تهیه‌ی غذا برای مورچه‌ها و گربه‌ها در گوشه‌ی حیاط یا کوچه و… خیلی ساده می‌تواند به ایجاد نظم‌دهی در رفتار کودک و در نهایت به آموزش و یادگیری کودکتان بیانجامد.

– – –

خوب فعلاً‌ همین موارد به نظرم رسیدند که برای شروع بحث مناسب است. منتظر نظرات خوب و ایده‌های جالب شما هستیم.
یادگیری در خانههر چه باشد بهترین کار این است که تا می‌توانیم یادگیری را به تمام زندگی کودکانمان سرایت دهیم. و البته قبل از آن خودمان یادگیرنده باشیم.

هفت:..
هشت:…