خواندن از طریق نوشتن

یکی از مشکلات ما معلمان در کلاس درس و مراکز مشکلات ویژه‌ی یادگیری یادگیری، عدم آشنایی با روش‌های نوین تدریس و شیوه‌های نوین آموزشی نیست بلکه مشکل به قبل از آن و عدم تشخیص صحیح نوع، جنس، شدت  مشکل برمی‌گردد: این که دانش‌آموز دقیقاٌ چه مشکلی دارد؛ چه چیزی را یاد نگرفته است در یادگیری چه مفهوم و محتوایی مشکل دارد؟ و چندین سؤال دیگر که بایستی از خویش بپرسیم و البته ناگزیریم برای هر مورد روشی تشخیصی  مناسبی به کار ببریم. با ذکر مصداقی به این بحث وارد شویم؛ که بررسی مشکل خواندن کودک است. کودک هنگام خواندن: چه نشانه‌ای را بلد نیست،؟ چه نشانه‌هایی را با هم اشتباهی می‌گیرد؟ و… جهت دست یابی به پاسخی مناسب در این زمینه به معرفی یکی از روش‌های مؤثر در شناسایی مشکل خواندن کودکان می‌پردازیم و روش‌های تشخیص این مشکل و بهبود این مهارت را با هم به اشتراک می‌گذاریم.

ما همواره در کلاس درس دانش‌آموزانی داریم که در خواندن متون درسی مشکل دارند بدین صورت که: خیلی کند می‌خوانند. بریده بریده می‌خوانند و یا روی نشانه، بخش و کلمه‌ی مشکل، سکوت می‌کنند یعنی در واقع قادر به خواندن نیستند. راه‍کارهای زیادی را  جهت شناسایی و حل این مشکل، می‌توان پیش رو گذاشت و البته ما روش‌های عادت شده‌ی خودمان را داریم از جمله این‌که: حرف اول یا هجای کلمه را برای کودک می‌خوانیم؛ بخش بخش آن را می‌خوانیم.  و یا این‌که از کودک بغل دستی او یا یکی از شاگردان زرنگ کلاس می‌خواهیم که کلمه را با صدای بلند بخواند و چندین روش دیگر که با خواندن این مطلب مطمئنم آن را به یاد خواهید آورد و دوست دارم در ذیل این مقاله به عنوان تجارب خویش آن را با سایر همکاران و مخاطبان این خانه به اشتراک بگذارید.

اجازه بدهید ما هم  یکی از روش‌های تاثیر گذار در بهبود مهارت خواندن و تقویت روانخوانی کودک ارائه کنیم:
خواندن از طریق نوشتن  این عنوان انتخابی ماست برای این روش.

ـ روند اجرای این روش آموزشی:

ساده است!

هر گاه دانش‌آموز ما در مدرسه یا فرزندمان در خانه در خواندن یک حرف (نشانه)، هجا (بخش) و  یا کلمه‌ای دچار مشکل شد و نتوانست آن را بخواند از وی می‌خواهیم آن کلمه را بنویسد. برای این کار ما از قبل یک برگه یادبرگ تحت عنوان:”خواندن از طریق نوشتن” آماده کرده‌ایم که می‌توانید از بخش یادبرگ‌های تاریاد دانلودش کنید بدون این برگه هم می‌توانید از دفتر مشق یا تابلوی کلاس درس، جهت نوشتن استفاده کنید.

مزیت این روش:

ـ به کارگیری این روش موجب مأنوس سازی کلمه، پرورش هماهنگی دیداری حرکتی، جلب توجّه و در نتیجه افزایش مهارت خواندن در کودک می‌شود.

هنگام نوشتن به کودک بگویید: “می‌دانم که می‌توانی کلمه را بنویسی؛ ولی می‌خواهم وقتی که آن را می‌نویسی آن را با صدای بلند برایم بخوانی. و اگر حرفی را بلد نبودی بگو تا با کمک هم آن را بخوانیم و بنویسیم.”

ـ در این مهارت مشخص می‌شود که کودک چه حرف و نشانه‌ای را بلد نیست و یا چه کلمه‌ای را نمی‌تواند؛ بخواند.

ـ مصداقی عملی که با این روش اجرا شده است:

به عنوان مثال کودک هنگام خواندن جمله‌ی:

خرس کوچولو شنیده بودکه میکروب‌ها موجودات خطرناکی هستند.” وقتی به کلمه‌ی: موجودات” می‌رسد؛کودک سکوت می‌کند و از خواندن باز می‌ماند. یعنی کودک نمی‌تواند این کلمه را بخواند که تشخیص آن تقریباً آسان است اما چون کودک سکوت کرده است ما نمی‌توانیم پی ببریم که کودک آیا همه‌ی نشانه‌های کلمه را بلد نیست یا یکی دو نشانه را بلد نیست و یا فقط نشانه‌ی اوّل را بلد نیست.

برای تشخیص از وی می‌خواهینم که آن کلمه را بنویسد و هنگام نوشتن با صدای رسا (طوری که ما بشنویم) آن را بخواند؛ حال کودک می‌‌گوید: “مو … پس می‌فهمیم که کودک نشانه “جـ” را نمی‌تواند بخواند. و به احتمال زیاد آن را با نشانه‌های هم شکل آن مثل خـ چـ حـ قاطی کرده است. ( مشکل در تمیز دیداری کودک) که استفاده از یادبرگ های پرورش و تقویت تمیز دیداری پیشنهاد می‌گردد.

قبل از هر چیز با نشان دادن نشانه در جدول الفبا (جدول نشانه‌های فارسی) یادآوری صورت می‌گیرد. بعد از تشخیص نشانه و خواندن آن، از  کودک می‌خواهیم ادامه‌ی کلمه را بنویسد و آن را به طور کامل بخواند: “موجودات”

با انجام دادن این فعالیت ساده در واقع ما اولاً تشخیص داده‌ایم که کودک دقیقاً چه نشانه‌‌ای را بلد نیست . ( تشخیص دقیق مشکل) با توجه به نوع مشکل به یادآوری و بازآموزی و آموزش‌های مکمل می‌پردازیم. (آموزش و درمان مشکل) همچنین فعال بودن کودک ( هم خواندن و هم نوشتن) درگیر بودن حواس و انجام فعالیت به صورت عملی (نوشتن کلمه) در یادگیری نشانه بسیار تاثیرگذار است. بعد در ادامه بعد از یادآوری می‌توانید با نشان دادن سایر نشانه‌های مشابه به تمایز آن‌ها از هم دیگر که نقطه است اشاره می‌گردد. چند کلمه که دارای نشانه‌ی جـ هستند؛ گفته می ‌شود تا توسط دانش‌آموز نوشته شود و همین طور سعی شود به بهترین شیوه به بازآموزی و آموزش‌های مکمل پرداخت.یادبرگ آموزش خواندن از طریق نوشتن تصویر شاخص

در پایان می‌توان از کودک خواست:

کلمه‌های یادداشت شده با دستخط خودش را دوباره بخواند.

آن‌ها را در جملاتی به کار ببرد.

زیر نشانه‌ای که قبل از انجام دادن این فعالیت در هر کلمه بلد نبوده است  خط بکشد.

شکل‌های دیگر هر نشانه را بنویسد.

نشانه‌ی مورد نظر را در جدول نشانه‌ها بیابد.

اگر به یادبرگ نشانه‌ها دسترسی دارد آن‌ها را در جدول بیابد و رنگ‌آمیزی نماید.

و…

هم اکنون یادبرگ خواندن از طریق نوشتن را دریافت کنید.

چند نکته‌ی پایانی:

ـ به کارگیری این روش در کلاس‌های انفرادی و گروه‌های کوچک و هم‌چنین در خانه توسط والدین، در بهبود مهارت خواندن تاثیر گذار است.

ـ اجرای آن در پایه‌های اول تا سوم ابتدایی پیشنهاد می‌گردد. در صورت نیاز برای پایه‌های بالاتر هم قابل اجراست.

ـ نوشتن کلمه می‌تواند روی تابلوی کلاسی یا روی یک کاربرگ صورت گیرد.

ـ در انتها کودک با شمردن کلمه‌های نوشته شده؛ می‌توان  به شناختی دقیق از مشکل دست بیابیم. (نوع مشکل و فراوانی)

ـ خوشحال خواهیم شد؛ از تجربیات شما همکاران و اولیای گرامی هنگام اجرای روش‌های نوین و مؤثر در بهبود فرایند مهارت خواندن با خبر شویم.

 

2 پاسخ
  1. فاطمه عبداللهی
    فاطمه عبداللهی گفته:

    سلام
    برعکس این مطلب نیز صادق است،مثلا وقتی دانش آموزی نمی تواند چیزی را بنویسد .اگر همان کلمه را به او بدهیم آن را می خواند.به عبارتی این دانش آموزان در تشخیص نشانه ها و کلمه ها مشکل ندارد بلکه در بازشناسی (حافظه ی دیداری )دچار مشکل می باشد. می توانیم روشی برعکس روش بالا برای آن ها درنظر بگیریم.یعنی در حین املا ،یا پس از آن همان کلماتی را که نمی تواند بنویسد را به او داده و از او بخواهیم آن ها را بخواند؛ سپس از او بخواهیم مجددا کلمه مذکور را بنویسد. می بینیم که دانش آموز کم کم بر نوشتن کلمه نیز مسلط خواهد شد.

    پاسخ
    • کمال بهرنگ
      کمال بهرنگ گفته:

      سرکار خانم عبداللهی
      سلام
      کاملاً به نکته‌ی خوبی اشاره نمودید؛ بله عکس این روش هم، می‌تواند روشی تأثیرگذار باشد. خوشحالم که با دقت و ریز بینی خویش مطالب را پیگیری می‌کنید و البته با یک مهندسی معکوس به طرح ایده‌ی جدیدی پرداخته‌اید. هدف از ارائه‌ی این روش و خیلی از روش‌ها و راهبردهای آموزشی و یادگیری دیگر در تاریاد، هم دادن ایده به همکاران است. خوشحال خواهیم شد شما و سایر همکاران گرامی، ایده‌های خویش را با ما به اشتراک بگذارید. شاید در آینده بخشی داشتیم تحت عنوان: ایده‌های همکاران!
      منتظر نظرات خوبتان هستیم. موفق باشید.

      پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *