ـ نمی‌دانم تا به حال به این فکر کرده‌اید که:

“بدون نقطه خیلی از کلمه‌ها قادر به زندگی نیستند!”

شیر شتر سیر سبز

فکر کنم حدس زده‌اید که در این مقاله می‌خواهیم به تحلیل هویت و وضعیت کنونی نقطه بپردازیم؛ با این عنوان:

نقطه؛ غریبه‌ای در این میان!

واقعیت این است که ما به بعضی چیزها، آ نقدر عادت می‌گیریم که انگار اصلاً وجود ندارند. از همین رو است که وجود نقطه‌ها را نادیده می‌گیریم. در حالی که نقطه‌ها نه تنها وجود دارند؛ بلکه حرکت می‌کنند؛ بالا و پایین می‌پرند و کم و زیاد می‌شوند. و در یک کلام می‌شود گفت نقطه‌ها زنده هستند و چشم و چراغ کلمه هستند و بدون نقطه، کلمه‌های خیلی کمی قادر به زندگی هستند!
در محتوای درسی نظام آموزشی رسمی هم، تا کنون، به احترام نقطه‌ها، نه مکثی کرد‌ه‌ایم و نه جایی کلاهی از سر گرفته‌ایم. ما در کتابهای درسی به معرفی، شناخت و بررسی مفهوم نقطه و جایگاه آن در کلمه نپرداخته‌ایم. فقط در حد چیزی که لابد بایستی باشد، حالا بگذار باشد؛ اکتفا کرده‌ایم. در کلاس‌های درس هم ظاهراً کاری جدی در زمینه شناخت و معرفی نقطه، انجام نمی‌دهیم؛ هر چند که می‌دانیم یکی از اشتباهات غالب املایی دانش‌آموزان، کم یا زیاد گذاشتن یا نگذاشتن نقطه است. از قضا این مشکل در دانش‌آموزان دارای مشکلات یادگیری کاملاً برجسته‌تر خود را نشان می‌دهد به گونه‌ای که  ما معلّمان هر روزه شاهد تولد کلمه‌های ناقصی در دفترهای مشق و املاء هستیم.

عکس نقطه

چیزی که خلاء آن به خوبی احساس می‌شود؛ عدم اشاره و عدم پیش‌بینی محتوایی هر چند جزئی در معرفی و شناخت نقطه در متون درسی موجود است. البته همه این واقعیت را هم قبول داریم که اکثر دانش‌آموزان در شناسایی و درک مفهوم نقطه مشکلی ندارند یا حداقل ما اینگونه برداشت می‌کنیم که مشکلی ندارند. اما فکر نکنم این یک دلیل موجه برای عدم توجه و فراموشی آموزش نقطه باشد. چرا ؟ چون تعدادی از دانش‌آموزان در کلاس درس عادی و مدارس خاص دارای مشکلات املایی مرتبط با نقطه (تعداد و محل درج آن) هستند.

 

ـ واقعیتی دیگر که به صورت یک پست ویژه در تاریاد بدان خواهیم پرداخت؛ عدم تاکید و توجّه بر تفاوت و تمایز نشانه‌های فارسی هنگام تدریس است. همین امر باعث می‌شود که دانش‌آموزان پایه‌ی اوّل و دوّم ابتدایی در تمیز نشانه‌های مثل هم از نظر شکل ظاهری، دچار مشکل می‌شوند. هم چنین است که بـ تـ نـ یـ پـ ثـ را به جای هم می‌نویسند یا در تمیز و تشخیص ج چ ح خ مشکل دارند. اگر اینجا بخواهیم خیلی خلاصه به این موضوع اشاره کنیم این است که ما هنگام تدریس هر نشانه، بایستی کاملاً روی ویژگی‌های ظاهری و خصوصیات آن نشانه تاکید خاصی داشته باشیم؛ بخصوص هنگام تدریس نشانه‌ای که دارای هم خانواده‌ی زیادی از نظر شکل ظاهری است و در آینده به تدریس نشانه‌های هم شکلش خواهیم پرداخت.

مثال: هنگام تدریس و آموزش نشانه‌ی جـ ج بایستی هوشمندانه، تاکید خاصی بر نمای ظاهری آن، انحنای نشانه و به خصوص وجه تمایز و افتراق آن با نشانه‌های هم‌خانواده‌اش بپردازیم؛ که در اینجا نقطه ( تعداد و محل آن ) می‌باشد.

تا در آینده هنگام تدریس و ارائه‌ی نشانه و محرک جدید مانند: نشانه‌ی خ یا چ بتوانیم با تاکید بر تمایز که همان تعداد و محل نقطه است؛ به یادگیری نسبتاً پایدار برسیم.
ما اکنون جهت جبران این خلاء محتوایی، برای اوّلین بار می‌خواهیم با ارائه‌ی تمرینات ابتکاری و جالبی و با تلفیق  یادگیری و بازی، به معرفی و شناخت نقطه بپردازیم. در طول اجرای این تمرینات، همان‌طور که خواهیم دید؛ نقطه با حرکت بر روی سطح از قالب دو بعدی خارج می‌شود و به صورت سه بعدی نمایان خواهد شد. بی شک این برجستگی ظاهری و این تنوع در آموزش، با ترکیب بازی که بخش بزرگی از زندگی همه‌ی کودکان است می‌توانیم در پرورش تمیز دیداری و دقّت و توجّه  کودکان تاثیرگذار باشیم و یادگیری کودکان در شناخت نشانه‌های مثل هم (تفاوت فقط در تعداد و مکان نقطه)  یک یادگیری نسبتاً دائمی خواهد بود. این همان لذّت واقعی یادگیری است که انتظارش را داریم: یک یادگیری طبیعی!
در مجموعه‌‌ی نقطه‌بازی،با یادبرگ‌های زیادی همانند تصویر زیر،(کلمه‌هایی بدون نقطه) روبرو هستیم که از دانش‌آموز می‌خواهیم با پولک، مهره، خمیر بازی و هر چیز دیگری که دوست دارد؛ دم دست است (یعنی حتّی می‌تواند؛ درب بطری باشد!) نسبت به ساخت کلمه‌های جدید اقدام نماید.

خوب به نظر شما با این کلمه، با حرکت، تفییر در تعداد نقطه چند کلمه می‌توان ساخت؟ 5 کلمه 8 کلمه. جالب است بدانید با این سه حرف می‌توان 18 کلمه ساخت!

ببینید؛ انجام این فعالیت،می‌تواند؛ باعث گسترش دامنه‌ی لغات کودک، ایجاد نگرش مطلوبی نسبت به مفهوم نقطه (حداقلش این است؛ که کودک به وجود نقطه و تاثیرگذاری آن در وجود کلمه پی خواهد برد!) و همین امر باعث ایجاد بستری مناسب جهت  تقویت تفکّر خلّاقانه در کودکان است.نمنونه صفحات یک

ـ از مزایای مجموعه‌ی نقطه‌بازی:

ـ شناخت و معرفی نقطه به عنوان یک عضو اصلی و واقعی در کلمه.
ـ معرفی و شناخت نقطه به صورت ملموس و سه بعدی.
ـ تلفیق بازی و یادگیری و در نتیجه یادگیری نسبتاً پایدار.
ـ پر‌ورش دقّت و توجّه در کود‌کان.
ـ رفع اشتباهات املایی کود‌کان در نقطه نویسی.
ـ پر‌ورش تمیز دیداری.
ـ ایجاد و ساخت کلمه‌های جدید و تقویت تفّکر خلّاقانه در کودکان.

ـ مخاطبین:

ـ دانش‌آموزان اوّل و دوم ابتدایی.
ـ دانش‌آموزان دارای مشکلات ویژه‌ی یاد‌گیری مقطع ابتدایی و دانش‌آموزان دیر آموز مقطع ابتدایی.

ـ هم اکنون می‌توانید به نمونه محتوای تولیدی مجموعه یادبرگ نقطه بازی (11 صفحه شامل مقدمه و چند نمونه یادبرگ) در بخش یادبرگ‌ها اینجا دسترسی داشته باشید.

نقطه سر خط

2 پاسخ
  1. تاریاد
    تاریاد گفته:

    سلام همکار گرامی (روانشناسی دانش‌آموز)
    ما هم سالی پر از موفقیّت را برای شما آرزو می کنیم. خوشحال خواهیم شد از نظر همکارانی مانند شما که در حوزه ی آموزش و یادگیری دارای تخصص و تجربه هستند؛ بهره ببریم.

    پاسخ
  2. روانشناسی دانش آموز
    روانشناسی دانش آموز گفته:

    با سلام خدمت شما همکار(همکاران) گرامی
    ضمن تبریک سال نو و آرزوی موفقیت و سلامتی برای شما عزیزان، بابت راه اندازی این سایت پرمحتوا و مفید تشکر میکنم
    شاد و سربلند باشید
    با افتخار لینک شدید

    پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *